E-Bülten

Hava Durumu

Döviz

1 $ = 3,67 TL
1 € = 4,34 TL
15372346 Ziyaretçi

50 SERİ NO'LU KATMA DEĞER VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

50 SERİ NO'LU KATMA DEĞER VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

25.12.1995-22504 Resmi Gazete

Katma değer vergisi uygulamaları ile ilgili olarak Bakanlığımıza intikal eden bazı olaylara ilişkin tereddütlerin giderilmesi amacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek duyulmuştur.

A) PROMOSYON ÜRÜNLERÎ NUMUNE VE EŞANTİYONLARIN KATMA DEĞER VERGİSİ KARŞISINDAKİ DURUMU :

Bir malın yanında ayrıca bir bedel tahsil edilmeksizin başka bir malın verilmesi veya numune ya da eşantiyon mallar verilmesi şeklinde ortaya çıkan teslimler ile gazete, dergi vb. yayın faaliyetinde bulunan kuruluşların, bu yayınlarının tirajını artırmak amacıyla düzenledikleri promosyon kampanyalarının katma değer vergisi karşısındaki durumu aşağıda açıklanmıştır.

1. PROMOSYON ÜRÜNLERİ :

Ticari hayatta, ticareti yapılan mallara olan talebin artırılması amacıyla, bir takım pazarlama teknikleri geliştirilmekte, satışı yapılan malın yanında başka bir malın ayrıca bir bedel alınmaksızın verilmesi de sıkça karşılaşılan bir pazarlama tekniği olarak ortaya çıkmaktadır. Bir malın tasarruf hakkının malik veya adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devri olarak tanımlanan teslim hükümleri çerçevesinde ticari bir işletmenin yaptığı bedelsiz teslimler de katma değer vergisine konu olmaktadır.

Ancak, firmaların iktisadi faaliyetini genişletme, emsal işletmelerle rekabet edebilme, üretim veya satışını yaptıkları mallara olan talebi koruma veya artırma amacıyla bir malın yanında başka bir mal verilmesi şeklinde gerçekleşen işlemlerde, promosyon ürünü açısından bir bedelsiz teslim söz konusu olmamaktadır. Zira, firmanın genişleyen faaliyetiyle bağlantılı olarak işletmede yaratılan katma değer artmaktadır. Nitekim piyasadan satın alınan veya ithal edilen malların promosyon ürünü olarak müşterilere verilmesi, mükellefler açısından pazarlama gideri niteliğini taşımakta ve bu malların alış bedelleri Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin 1 numaralı bendine göre gider olarak kaydedilebilmektedir.

Dolayısıyla, firmanın yarattığı katma değer içerisinde vergilenen promosyon mallarının müşterilere verilmesi sırasında katma değer vergisi hesaplanmasına gerek bulunmamakta ve bu ürünler için yüklenilen katma değer vergisinin ise prensip olarak indirim konusu yapılması gerekmektedir.

Bu durum, katma değer vergisi sistemindeki farklı oran uygulaması nedeniyle bazı sorunlara neden olmakta ve düşük oranda vergiye tabi bir malın yanında yüksek oranda vergiye tabi bir malın promosyon ürünü olarak verildiği hallerde, promosyon olarak verilen malların ticaretini yapan firmalar açısından haksız rekabet sorunu ortaya çıkmaktadır.

Katma Değer Vergisi Kanununun 29/4 üncü maddesi ile vergi indirimi uygulamasında doğabilecek aksaklıkları, vergi mükerrerliğine ve vergi muafiyetine meydan vermeyecek şekilde, bu Kanunun ana ilkelerine uygun olarak giderme ve indirimle ilgili usul ve esasları düzenleme konusunda Bakanlığımıza yetki verilmiş bulunmaktadır.

Bu yetki çerçevesinde, promosyon ürünü olarak verilen malın (aynı işletmede imal veya inşa edilenler dahil) tabi olduğu katma değer vegisi oranının;

- Satışı yapılan mala ait katma değer vergisi oranına eşit veya daha düşük oranda olması halinde promosyon ürünü için yüklenilen katma değer vergisinin tamamının indirim konusu yapılması,

- Satışı yapılan malın tabi olduğu katma değer vergisi oranından yüksek olması halinde ise promosyon ürünü için yüklenilen katma değer vergisinden, satışı yapılan malın tabi olduğu orana isabet eden kısmın indirim konusu yapılması, kalan kısmın gelir veya kurumlar vergisi açısından gider veya maliyet olarak dikkate alınması,

uygun görülmüştür.

Her iki durumda da, promosyon ürünü olarak satın alınan, ithal edilen ya da aynı işletmede imal veya inşa edilen malların; ne kadarının aynı dönemde ayrıca bir bedel tahsil edilmeksizin verileceği, ne kadarının stoklarda kalacağı bilinemediğinden bu mallara ilişkin olarak yüklenilen vergi, öncelikle "indirilecek katma değer vergisi" hesabına alınacaktır. Birinci durumda, promosyon mallarının alımı, imal veya inşası ile her hangi bir bedel alınmaksızın müşterilere verilmesi işleminin aynı dönemde veya farklı dönemlerde gerçekleşmesi, bu mallarlla ilgili olarak yüklenilip indirim konusu yapılacak katma değer vergisi açısından bir önem taşımamaktadır.

Promosyon ürününün tabi olduğu katma değer vergisi oranının, satışı yapılan malın tabi olduğu orandan yüksek olduğu hallerde ise;

- Promosyon olarak verilen malların alımı, imal veya inşası ile ayrıca bir bedel tahsil edilmeksizin müşterilere verilmesi işleminin aynı dönemde gerçekleşmesi halinde bu mallarla ilgili olarak yüklenilen ve öncelikle "indirilecek katma değer vergisi" hesabına alınmış olan katma değer vergisinden, satışı yapılan malın tabi olduğu orana isabet eden kısım dışındaki tutar, "indirilecek katma değer vergisi" hesabından çıkarılarak gider hesaplarına intikal ettirilecektir.

- Promosyon, ürününün satın alındığı ya da işletmede imal veya inşa edildiği dönemde değil de, daha sonraki dönemlerde müşterilere verilmesi halinde ise bu ürünlerle ilgili olarak malların satın alındığı, imal veya inşa edildiği dönem beyannamesinde "indirilecek katma değer vergisi" olarak beyan edilen tutardan, satışı yapılan malın tabi olduğu orana isabet eden kısmın düşülmesinden sonra kalan tutar, ürünlerin ayrıca bir bedel alınmaksızın teslim edildiği dönem beyannamesinin 47 nci satırına dahil edilerek beyan edilecek ve aynı miktar gider veya maliyet hesaplarına alınacaktır.

Promosyon ürünü için yüklenilen vergiden indirim konusu yapılacak kısım;

Promosyon ürünü için   Satışı yapılan malın tabi olduğu oran
 
X
 
yüklenilen vergi tutarı   Promosyon ürününün tabi olduğu oran

formülü ile hesaplanacak, artan kısım gider veya maliyet olarak dikkate alınacaktır.

Öte yandan, promosyon ürünü olarak verilen malların alışı sırasında yapılan diğer giderlere ilişkin yüklenilen katma değer vergilerinin genel hükümler çerçevesinde indirim konusu yapılacağı tabidir.

ÖRNEK 1 :

(A) gazetecilik firması; periyodik dönemler halinde veya her gün gazetenin yanında ek olarak bir dergi vermektedir. Gazetenin satışını artırmak amacıyla ve ayrıca bir bedel alınmaksızın verilen bu dergi, işletmede yaratılan katma değerin bir unsuru niteliğinde olduğundan tesliminde ayrıca katma değer vergisi hesaplanmıyacaktır. Gazete ve derginin teslimi aynı oranda katma değer vergisine tabi olduğundan, dergi için yüklenilen verginin tamamı indirim konusu yapılacaktır.

ÖRNEK 2:

Bir deterjan firması, imal ederek satışını yaptığı ürünlere olan talebi artırmak amacıyla 4 kg. deterjan alan müşterisine, ayrıca bir bedel almaksızın 1 kg. daha deterjan vermek suretiyle bir kampanya düzenlemiştir. Deterjanların toplam bedeli 1 Milyon liradır. Bu işlemde satışı yapılan mal 4 kg. değil 5 kg. deterjandır. Dolayısıyla, satışı yapılan malın teslim bedeli olan 1 Milyon lira üzerinden katma değer vergisi hesaplanması, yüklenilen katma değer vergisinın tamamının indirim konusu yapılması gerekmektedir.

ÖRNEK 3:

(A) gazetecilik işletmesi, okurlarına 300 kupon karşılığında çamaşır makinası vereceğini taahhüt etmiş ve Aralık/1995 döneminde (B) firmasından 200.000 adet çamaşır makinası satın almıştır. Bu alış işlemi sırasında 4 Trilyon liralık mal bedeli için 920 Milyar lira tutarında katma değer vergisi yüklenilmiştir.

Gazete işletmesinin okurlarına vereceği çamaşır makinalarının bedelleri gelir ve kurumlar vergisi açısından pazarlama gideri olarak kabul edilebilecek ve ayrıca bir bedel alınmaması koşuluyla, bu ürünlerin tesliminde katma değer vergisi hesaplanmayacaktır.

Bu işlemde satışı yapılan mal gazete olup teslimi % 1, promosyon ürünü olarak verilen çamaşır makinası ise % 23 oranında katma değer vergisine tabi bulunmaktadır. Gazete işletmesi, promosyon mallarının alımı için yüklendiği katma değer vergisinin tamamını öncelikle "indirilecek katma değer vergisi" hesabına alacaktır. Promosyon mallarının tümünün aynı dönemde müşterilere verilmesi halinde, işletmenin çamaşır makinaları için yüklendiği katma değer vergisinden, sadece ana malın tabi olduğu orana (% 1) isabet eden kısmı indirim hesaplarında kalacak, artan kısım gider hesaplarına alınacaktır. Yukarıdaki formül çerçevesinde indirim konusu yapılacak katma değer vergisi;

920 Milyar TL. X (1 : 23) = 40 Milyar TL. olarak hesaplanacaktır.

(920 - 40 = ) 880 Milyar TL. ise gider olarak dikkate alınabilecek katma değer vergisi olacaktır.

ÖRNEK 4:

Yukarıdaki örnekte bahsi geçen çamaşır makinalarının 100.000 adedinin Aralık/1995 döneminde, kalan 100.000 adedinin de Ocak/1996 döneminde müşterilere dağıtıldığı varsayıldığında ise, yüklenilen katma değer vergisinin tamamının öncelikle Aralık/1995 döneminde indirim hesaplarına alınacağı açıktır. Yüklenilen katma değer vergisi tutarından aynı dönemde müşterilere verilen 100.000 adet çamaşır makinasına ait olan kısım bulunacaktır. Bu tutardan, satışı yapılan malın tabi olduğu orana isabet eden kısım indirim hesaplarında kalacak, artan kısım gider hesaplarına alınacaktır. Dolayısıyla Aralık/1995 dönemine ait beyannamede indirilecek katma değer vergisi olarak beyan edilecek tutar aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

Çamaşır makinaları için yüklenilen ve satın alındığı tarihte "indirilecek katma değer vergisi" hesabına alınan tutar: 920 Milyar TL.

Yüklenilen katma değer vergisi tutarından satın alındığı dönemde müşterilere dağıtılan çamaşır makinalarına ait kısım: 460 Milyar TL.

Satın alındığı dönemde müşterilere dağıtılan çamaşır makinaları için yüklenilen katma değer vergisinden, bu dönemde indirilebilecek katma değer vergisi:

460 Milyar TL. X (1 : 23) = 20 Milyar TL.

Satın alındığı dönemde dağıtımı yapılan çamaşır makinaları ile ilgili olarak yüklenilen katma değer vergisinden gider olarak yazılacak kısım ise

(460 - 20 =) 440 Milyar TL. olacaktır.

Satın alınan dönemde dağıtımı yapılamayan 100.000 adet çamaşır makinası için yüklenilen katma değer vergisinin tümü Aralık/1995 dönemine ait beyannamede indirilecek katma değer vergisi olarak beyan edilecektir. Buna göre bu dönem beyannamesinde indirilecek katma değer vergisi olarak beyan edilecek tutar :

(460 + 20 =) 480 Milyar TL. olacaktır.

Kalan 100.000 adet çamaşır makinasının Ocak/1996 döneminde müşterilere dağıtılması sırasında, bu ürünler için yüklenilen katma değer vergisinden indirilmesi gereken tutar, yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde 20 Milyar TL. olarak hesaplanacaktır. Aralık/1995 dönemine ait beyannamede tümü indirilecek katma değer vergisi olarak beyan edilen 100.000 adet makinanın alımına ait katma değer vergisi tutarından bu miktarın düşülmesinden sonra kalan;

(460 - 20 =) 440 Milyar TL.

Ocak/1996 dönemine ait beyannamenin 47 nci satırına dahil edilerek beyan edilmek suretiyle indirim hesabından çıkartılan bu miktar, gider unsuru olarak dikkate alınacaktır.

ÖRNEK 5:

Cam eşya imal ve satışı ile uğraşan bir firma düzenlediği kampanya çerçevesinde bir adet yemek takımı alan müşterisine ayrıca bir adet kristal kültablası vermektedir. Yemek takımının teslimi % 15, kristal kültablası ise % 23 oranında katma değer vergisine tabi bulunmaktadır. Bu işlemde, firmanın kültablasının imali sırasında yüklendiği katma değer vergisi genel hükümler çerçevesinde indirim konusu yapılacaktır. Ancak, kültablasının promosyon ürünü olarak teslim edildiği dönemde, daha önce indirim konusu yapılan katma değer vergisinden, ana malın tabi olduğu orana (% 15) isabet eden kısım indirim konusu yapılacak, kalan kısım gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınacaktır. Promosyon ürünü olarak verilecek kültablalarının imali nedeniyle yüklenilen katma değer vergisi tutarının 2 Milyon lira olduğu ve kültablalarının imal edildiği dönemde promosyon olarak teslim edildiği versayımına göre;

2.000.000 TL. X (15 : 23) = 1.304.348.- TL. indirilecek katma değer vergisi olarak beyan edilecek ve arta kalan,

(2.000.000 - 1.304.348 = ) 695.652 TL. tutarındaki kısım indirim hesaplarından çıkarılarak gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınacaktır.

Kristal kültablalarının imal edildiği dönemde değil de, daha sonraki dönemlerde promosyon ürünü olarak teslim edilmesi halinde yüklenilen ve indirim konusu yapılan vergi, daha önceki açıklamalar çerçevesinde düzeltme işlemlerine tabi tutulacaktır.

2. EŞANTİYON VEYA NUMUNE MALLAR VERİLMESİ :

Firmaların belirli zamanlarda, özellikle dini bayramlarda ve yılbaşlarında kendi tanıtımlarını yapmak amacıyla her hangi bir bedel almaksızın kalem, anahtarlık, ajanda, takvim ve benzeri eşya dağıtmaları geleneksel hale gelmiştir. Ticari hayatta eşantiyon olarak adlandırılan bu ürünler, her ne kadar işletmede tüketilmemekte ise de ayni pazarlama gideri niteliğinde olduğundan, bu ürünlerin müşterilere ayrıca bir bedel alınmaksızın teslimi katma değer vergisi hesaplanmasını gerektirmemektedir.

Diğer taraftan, firmalar halen satışını yaptıkları veya piyasaya yeni çıkardıkları bir ürünün tanıtımını sağlamak amacıyla numune mallar üretmekte ve bu malları da ayrıca bir bedel tahsil etmeksizin vermektedir. Ana malın bütün, özelliklerini taşımakla birlikte, satışa konu edilemeyecek bir miktarla sınırlı olan ve üzerinde "Numunedir, parayla satılmaz, vb." ibareleri taşıyan bu mallar da, işletmede tüketilmemekle birlikte ayni pazarlama gideri özelliğini taşıdığından, bu malların bedel alınmaksızın. teslimi de eşantiyonlarda olduğu gibi katma değer vergisi hesaplanmasını gerektirmemektedir.

Bu açıklamalar çerçevesinde gerek numune, gerekse eşantiyon adı altında teslim edilen malların;

- Ticari teamüllere uygun nitelikte ve miktarda olması,

- Ayrıca bir satışa konu olmayacak şekilde verilmesi,

halinde katma değer vergisi hesaplanmayacaktır.

Bu şartlara ilaveten, numune malların firmanın ünvanı ve para ile satılmayacağını belirten bir şerhi taşıması gerekmektedir.

İşletmenin iktisadi faaliyetini yaygınlaştırmaya ve tanıtmaya yönelik olarak verilen bu mallar için yüklenilen vergiler, genel hükümler çerçevesinde indirim konusu yapılacaktır.

ÖRNEK 1:

Şampuan imalatı ile uğraşan (A) firması, satışını yaptığı şampuanlar bir kere kullanmaya mahsus miktarlarda poşetleyerek, tüketicilerin posta kutularına koymak suretiyle dağıtmıştır.

Ayrı bir satışa konu olmayacak şekilde tüketiciye yönelik ve reklam gideri mahiyetinde verilen, ayrıca ambalajında numune olduğu belirtilen bu şampuanlar için katma değer vergisi hesaplanması söz konusu olmayacak, bu ürünlere ilişkin yüklenilen katma değer vergisi ise indirim konusu yapılacaktır.

ÖRNEK 2:

Bir ilaç firması, piyasaya yeni çıkaracağı bir ilacın tanıtımını sağlamak amacıyla doktorlara, üzerinde "Numunedir Satılamaz." ibaresi bulunan ilaçları numune olarak vermektedir. İlaç firmasının bu ilaçlar için katma değer vergisi hesaplaması söz konusu olmayacaktır. Yüklenilen katma değer vergisi ise indirim konusu yapılacaktır.

Esasen ticari hayatta yerini bulan promosyonlar ile işletme açısından ayni pazarlama gideri niteliğinde olan eşantiyon ve numunelerin; bedel tahsil edilmeksizin müşterilere verilmesi işlemi katma değer vergisine tabi olmamakla birlikte, bu ürünleri bedelsiz olarak alan kişi ve kuruluşların, söz konusu malları gerçek usulde katma değer vergisi mükellefi olarak ticâri bir işleme konu etmeleri halinde, bu teslim işleminin katma değer vergisine tabi olacağı ve malın ait olduğu oran üzerinden vergi hesaplanması gerekeceği açıktır.

B) BUĞDAY UNU VE EKMEK TESLİMLERINE AİT KATMA DEĞER VERGİSİ ORANLARINDA YAPILAN DÜZENLEMELER :

31.08.1995 tarih ve 22390 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 95/7176 sayılı Kararname ile buğday unu ve ekmek teslimlerine ait katma değer vergisi oranı yeniden belirlenmiş olup, Kararnamenin yayımı tarihinde yürürlüğe giren bu uygulamaya ilişkin açıklamalar aşağıda yapılmıştır.

l. I SAYILI LİSTEDE YAPILAN DEĞİŞİKLİK:

95/7176 sayılı Kararnameye ekli Kararın, 1 inci maddesi ile vergi oranına tabi malların yer aldığı I sayılı listeye 4 üncü sıradan sonra gelmek üzere "4/ABuğday unu, ekmekler (tost, sandviç ve hamburger ekmeği ile katkı maddeli veya yağlı, sütlü, haşhaşlı ve üzümlü gibi yaygın olarak tüketilmeyen ekmekler hariç)" şeklinde 4/A sırası eklenmiştir. Bu düzenleme ile buğday unu ve yaygın olarak tüketilen ekmek teslimlerınde katma değer vergisi oranı % 8'den % 1'e indirilmiş olmaktadır.

Söz konusu listenin son paragrafında, listede yer alan mallardan hangilerinin perakende safhadaki teslimlerinde ne oranda katma değer vergisi uygulanacağı açıklanmaktadır. Buna göre perakende safhadaki teslimlerinde % 8 oranında katma değer vergisi uygulanacak mallar I sayılı listenin 4 üncü sırasında sayılan mallarla sınırlıdır.

Buğday unu ve ekmekler (tost, sandviç ve hamburger ekmeği ile katkı maddeli veya yağlı, sütlü, haşhaşlı ve üzümlü gibi yaygın olarak tüketilmeyen ekmekler hariç) ise listenin 4 üncü sırasına (A) bendi olarak eklenmeyip, ayrı bir sıra (4/A) olarak eklenmiştir. Dolayısıyla I sayılı listenin son paragrafında 4 üncü sıra ile ilgili olarak yapılan açıklama 4/A sırasında yer alan malları kapsamamaktadır.

Bu itibarla buğday unu ve yaygın olarak tüketilen ekmeklerin hem toptan, hem de perakende safhadaki teslimlerinde % 1 oranında katma değer vergisi uygulanacaktır.

Bilindiği üzere 95/7176 sayılı Kararnameye ekli Kararın 1 inci maddesinin ilk paragrafına göre, vergi oranı % 1'e indirilen buğday unu ve ekmekler temel gıda maddeleri" kapsamında yer almaktadır. Böylece, Katma Değer Vergisi Kanununun 29/2 nci maddesine göre, % 1 vergi oranı uygulanan buğday unu ve ekmek teslimleri ile ilgili alış ve giderlere ait katma değer vergisi, indiriminin mümkün olmaması halinde mükelleflere iade edilebilecek veya kendi borçlarına mahsup edilebilecektir.

2) II SAYILI LİSTEDE YAPILAN DEĞİŞİKLİK :

95/7176 sayılı Kararnameye ekli Kararın 2 nci maddesi ile % 8 oranına tabi malların yer aldığı II sayılı listenin (A) bölümünün 4 üncü sırasından, "buğday unu" ve "ekmekler" çıkarılmış, bu sıraya tost, sandviç ve hamburger ekmeği ile katkı maddeli veya yağlı, sütlü, haşhaşlı ve üzümlü gibi yaygın olarak tüketilmeyen ekmekler" ibaresi eklenmiştir.

Bu düzenleme ile yaygın olarak tüketilen eknek dışındaki ekmeklerde % 8 olan katma değer vergisi oranı muhafaza edilmiş olmaktadır. Bu ekmekler temel gıda maddeleri" listesinde yer aldığından bunların iktisabı ile ilgili alış ve giderlere ait katma değer vergilerinin indirim yolu ile telafi edilememeleri halinde, Katma Değer Vergisi Kanununun 29/2 nci maddesi gereğince mükelleflere iadesi şeklindeki uygulama da devam etmektedir.

C) ULUSLARARASI KARA, HAVA VE DEMİRYOLU TAŞIMACILI-ĞINDAN DOĞAN KATMA DEĞER VERGİSİ İADE ALACAKLARININ MAHSUBU:

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 14 üncü maddesinin Bakanlar Kuruluna verdiği yetkiye dayanılarak yayımlanan 84/8889 sayılı Kararname ile transit ve Türkiye ile yabancı ülkeler arasında deniz, hava, kara ve demiryolu ile yapılan yük ve yolcu taşıma işleri, katma değer vergisinden istisna edilmiş olup, bu işlemler nedeniyle yüklenilen ve indirimle giderilemeyen katma değer vergileri Kanunun 32 nci maddesi uyarınca mükelleflere iade edilmektedir.

Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 52 nci maddesinin Bakanlığımıza tanıdığı yetkiye dayanılarak, uluslararası deniz taşımacılığından doğan katma değer vergisi iade alacaklarının, mükelleflerin kendi vergi borçlarına mahsubu işleminde teminat ve inceleme raporu aranma şartı kaldırılmış, konu ile ilgili olarak 44 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin (B) bölümünde gerekli açıklamalar yapılmıştır.

Bu defa sözü edilen yetkiye dayanılarak uluslararası kara, hava ve demiryolu taşımacılığından doğan katma değer vergisi iade alacaklarının da mükelleflerin kendi vergi borçlarına mahsubunda teminat ve inceleme raporu aranılmaması uygun görülmüştür.

44 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Gene1 Tebliğinin (C) bölümündeki açıklamalar, bir uygulama için de aynen geçerlidir.

Tebliğ olunur.