E-Bülten

Hava Durumu

Döviz

1 $ = 3,67 TL
1 € = 4,34 TL
15358131 Ziyaretçi

“CARİ AÇIK” RAKAMLARININ YANLIŞ AÇIKLANMA NEDENLERİ(www.orgTR.org)

YIL 2006: Dış Ticaret hacmimizin artmasıyla gündemde önemli bir yer tutmaya başlayan "Cari Açık" konusunda detaylı bilgi sahibi olmak için araştırma yaparken birden fiilen içinde olduğum tekstil sektöründeki "Hayali ithalat Rakamları" ile karşılaştım.  O zamanlar Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında ithal edilen mamul kumaşların metresini en az 2$ beyan etmek zorundaydınız ve 1.05$ lık ithalatımız resmi evraklarda (Gümrük Beyannamesinde) hayali olarak 2$ a çıkıyordu.
Özetle, 10 Milyon 50 bin dolarlık ithalatımız Dış Ticaret Verilerinde 20 Milyon dolar olarak yer alıyordu. Buradan yola çıkarak araştırmamı derinleştirdim ve 2006 yılı sonlarına gelindiğinde "Cari Açık" rakamlarının, Dış Ticaret verilerinin hesaplanmasında yapılan yanlışlıktan dolayı kesinlikle gerçeğin üzerinde açıklandığını tespit ettim.
2007 Yılında TUIK Başta olmak üzere ilgili  kuruluşlara yazılı olarak başvuru yapmama rağmen hatada ısrar edildi ve Türk ekonomisinin görünüşüne ciddi olarak olumsuz etki edildi.

Ticaret yaptığımız Ülkelerin Resmi İstatistik Kurumlarının açıkladığı   veriler ile TUİK'in aynı ülkelerle yaptığımız ticarete ait açıkladığı verilerdeki bariz farklar da (ithalat/İhracat)  benim tezlerimin sağlaması konumundadır.

Örnek(İthalat): Çin Halk Cumhuriyeti'nin Türkiye'ye Yaptığını açıkladığı İhracat ile TUİK'in Aynı ülkeden yaptığımızı belirttiği ithalat arasında 6 Milyar Doları geçen bir fark bulunmaktadır. Bu farklar diğer ülkeler içinde geçerlidir.

Örnek (İhracat): TUİK'in 2012 yılı için hazırladığı verilerde Ülkemizin Almanya'ya ihracatı 13 Milyar 100 Milyon Dolar görünmesine karşılık, Almanya Federal İstatik Dairesinin (DESTATIS) açıkladığı verilerde Türkiye'den yapılan İthalat 15 Milyar 500 Milyon Dolardır. (12 Milyar EURO - Avrupa Merkez Bankası'nın sunduğu 2012 ortalaması euro/dolar paritesine göre 15 milyar 500 milyon dolar yapıyor) İhracat verilerindeki fark sadece Almanya için 2 Milyar 400 Milyon dolar daha düşüktür.
Örnek (İhracat): TUİK'in 2012 yılı için hazırladığı verilerde Ülkemizin Almanya'ya ihracatı 13 Milyar 100 Milyon Dolar görünmesine karşılık, Almanya Federal İstatik Dairesinin (DESTATIS) açıkladığı verilerde Türkiye'den yapılan İthalat 15 Milyar 500 Milyon Dolardır. (12 Milyar EURO - Avrupa Merkez Bankası'nın sunduğu 2012 ortalaması euro/dolar paritesine göre 15 milyar 500 milyon dolar yapıyor) İhracat verilerindeki fark sadece Almanya için 2 Milyar 400 Milyon dolar daha düşüktür.

2015 verilerine göre de  TÜİK Almanya’ya yaptığımız ihracatı 13.417.033.000USD açıklamış olmasına rağmen Trademap bu rakamı 15.978.883.000USD olarak açıklamaktadır ve iki kurum ararındaki fark 2.561.850.000USD’dir.

*En fazla ihracat yaptığımız beş ülke için açıklanan tutar 7.513.150.000Amerikan Doları eksiktir.

**En Fazla İthalat Yaptığımız beş ülkede açıklanan tutar, gerçekleşenden
10.491.185.000Amerikan doları fazladır.

  "DIŞ TİCARET VERİLERİ" YANLIŞ HESAPLANIYOR!!!
Ülkemizdeki "Cari Açık" hesaplama sistemindeki yöntem hatasından yanlış açıklanmaktadır. Yıllardan beri devam eden bu yanlışlık Dış Ticaret hacmimizin artmasıyla daha bir önem kazanmıştır. Gerçekte açıklandığı kadar yüksek bir cari açık yoktur..!
..............
Cari açığın kaynağı olarak ithalat giderlerinin yüksekliği gösterilmektedir. Dış ticaret gelir ve gideri hesaplanırken İhracatta FOB kıymet İthalatta ise CIF kıymet baz alınmaktadır. İhracat gelirlerinin hesaplanmasında FOB kıymetin baz alınması ihracatımızın olduğundan daha düşük değerde açıklanmasına neden olurken (Yurt dışına yapılan satışların bedelleri FOB kıymet üzerinden değil, teslim bedeli üzerinden gelmektedir). İthalatta da CIF kıymetin baz alınması ise aşağıdaki belirtilen nedenlerden dolayı olduğundan çok daha yüksek değerde çıkmaktadır.
 
İthalatta, vergi kaybını önlemek ve yerli sanayimizi korumak amacıyla, referans fiyat, gözetim, kayıt formu gibi tarife dışı engeller uygulanmaktadır. Bu uygulamalar nedeniyle gümrük beyannamesinde verginin hesaplanmasında baz alınan CIF kıymet bir çok defa gerçek değerin çok üzerine çıkmaktadır. Vergi kaybını önlemek, ithalatı zorlaştırıp yerli sanayi korumak açısından bu uygulama doğrudur. Yanlışlık, Türkiye İstatistik Kurumunun, bu uygulamayı göz ardı ederek verileri yayınlamasındadır.
..............
DIŞ TİCARET VERİLERİNİN YANLIŞ AÇIKLANMA NEDENLERİ:
1-Gözetime tabi bazı mallarda da referans fiyat uygulaması olduğundan ithalatçılar gözetim belgesi alabilmek için gerçek değerden değil referans fiyattan fatura kestirmektedirler.(İthalatçıların fazla vergi ödeyeceklerini bile bile mal değerinden yüksek fatura kestirmelerinin nedeni gözetim belgesi alamama riskinin yanında gözetim belgesi alabilmek için, noter, Yeminli mali müşavir, gümrükçü masrafı ve zaman kaybının önüne geçmek istemelerinden kaynaklanmaktadır.)
..............
2-Cari açık rakamlarının yüksek çıkmasına etki eden bir diğer nedende FOB gelen mallarla, CIF,CIP vb. gelipte sigorta poliçesi veya navlun faturası ibraz edilmemesi durumunda sigorta için mal kıymetinin %3’ü navlun içinde %10 u kadar emsal bedel eklenmesidir (Yani navlun ve sigorta için toplamda mal bedelinin %13'ü ithalat bedeline ekleniyor. Kısaca bu tür işlem uygulanan mallarda ithalat değeri gerçekte yurt dışına ödenen ithalat dövizinden %13 dahayüksek çıkmaktadır.)
 
Açıklama: "Net Hata Noksan" hesaplamasında ithalat ve ihracatı FOB laştırmak veya navlun ve sigortayı hizmet kalemlerine eklemekle  emsal  navlun ve sigortadan kaynaklanan hatanın düzeltmesi mümkün değildir. Bu işlem sadece gerçek anlamdaki FOB/CIF farkını gidermeye belli miktarda olanak verir. Unutmamak gerekir ki CIF gelen hava yüklerine tekrar navlun farkı eklenmekte ayrıca CIF gelip faturada navlun ve sigorta bedelleri belirtilmemiş olanlara da navlun ve sigorta için mal kıymetinin %13 oranında  ayrıca bedel eklenmektedir.
..............

3-Bunun yanında ihracat gelirlerinde sadece mal bedeli (FOB) kıymet esas alınmakta, oysa CIF, CIP, CPT vb. teslim şekilleri ile yapılan satışlarda navlun ve sigorta bedelide yurt dışından döviz olarak gelmekte ve ülkemizde kalmaktadır. (Satış bedelinin değilde sadece FOB kıymetin esas alınmasıda ihracat gelirlerinin düşük gözükmesine neden olmaktadır.)
..............
4-Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulacak tekstil ürünlerinde "kayıt belgesi" alınmakta ve bu belge alınırken kumaş elyaf detay formuna göre fiyatlandırma yapılmakta bazen malın kıymeti %100 artmaktadır. (Serbest Dolaşıma Giriş Rejimine tabi tutulan tekstil ürünlerinde kayıt formu alırken kumaş elyaf detay formuna göre yapılan fiyatlandırma da ithalat giderlerinin yüksek çıkmasının nedenleri arasındadır.)
..............
5-Hava yolu ile gelen mallarda kitap fiyatı uygulanmakta, yani sizin ödediniz navlun düşük bulunmakta ve navlunu ödenmiş bedel üzerine navlun farkı adı altında tekrar bir bedel eklenmektedir. ( Hava yoluyla bir yıl içinde 300.000'in üzerinde mal geldiği düşünülürse ciddi rakam farklılıkları ortaya çıkacaktır.)
----------------
Referans fiyat uygulamalarını, Antrepolarda devredilen/satılan mallardaki lehte farklar, Emsal fiyat uygulamaları, Petkim listesi ve eklenen diğer giderleri de hesaba katarak bu örnekleri çoğaltabiliriz.

Not: Hampetrol, doğalgaz vb. bilgilerde ilgili firmalardan derlenerek açıklanmaktadır. Doğruluğu araştırılmalı!!!

ÖRNEKLER (Fiilen gerçekleşen ithalat örnekleri)

Örnek 1:

Kullanılmış makine ithalatında uygulanan Referans fiyat uygulaması(201--/ 9 sayılı Tebliğ):

Söz konusu tebliğde getirilen makinenin brüt kilogramı üzerinden değer belirtilmiş ve o değerin altında ithalata izin verilmiyor.

X Firması tarafından yurt dışından 9.700$ a kullanılmış makine alınmış ve gümrüğe getirilmiş. Gümrükçüsünün uyarısı ile bu malı ithal edebilmesi için faturanın en az 100.000$ olması gerektiği belirtilmiş.

Sonuç olarak firma gerçekte 9.700 dolar ödeyerek altığı kullanılmış makineyi gümrüğe 100.000$ olarak beyan etmiş ve tüm evraklarda da makine kıymeti yüz bin dolar olarak yer almış. (Firmanın gerçek ithalat transferini bilmeden bunu ilgili kurumların tespit etmesi mümkün değil)

Örnek 2:

X Firmasının 101.000 dolara aldığı kumaş, İthalat kayıt formu alımından sonra “Kumaş elyaf detay formu”na göre değeri 182.000$ olarak belirlendi ve CIF gelmiş bu malın kıymetine ithalat beyannamesinde 81.000 dolar Yurt dışı gider  olarak eklendi ve 101.000 dolarlık eşya beyannamede 182.000 dolar olarak yer aldı. (Gümrük Beyannamelerinde yer alan Yurtdışı giderlerin tamamının ithalat kıymetinden düşülmesi gerekmektedir.)

Örnek 3:

Hava yolu ile CIF gelen mallarda navlun farkı uygulaması nedeniyle eşya kıymetinin %100 arttığı beyannameler mevcut. (Navlun farkı olarak gümrük beyannamelerinde yer alan bedellerin ithalat miktarı hesaplanırken düşülmesi gerekmektedir. Gerçekte böyle bir navlun ödemesi bulunmamaktadır.)

Örnek 4:

Antrepo veya serbest bölgelere getirilen bazı eşyalar, antrepo veya serbest bölgelerden lehte fiyat farkı (kar) eklenerek yurtiçi firmalarına satılmaktadır. Eşyayı serbest dolaşıma (İthal eden) geçiren firma tüm beyanlarını ikinci fatura üzerinden yapmaktadır. Bu gibi işlemlerde Yurt dışına çıkan dövizden belge üzerindeki ithalat yüksek oluyor.

Örnek 5:

Yürürlükte olan 130 civarında gözetim mevzuatı bulunmaktadır. Gümrükte gözetim fiyatının altında gelen eşyayı ithal etmeniz mümkün bulunmamaktadır.

Gözetime tabi eşya ithal eden firmalar bunu bildikleri için yurt dışından  on bin dolara aldıkları eşyayı gözetimdeki fiyata tamamlamak için bazen otuz bin dolar üzerinden de faturalandırmaktadırlar.

(Gözetime tabi olan eşyalarda bir kısmı: LCD ve plazma televizyonlar, Ayakkabılar, Buharlı ütüler, Elektrikli küçük ev aletleri, Telefon aksamı, Camdan ve metalden mutfak ve sofra eşyası, Oyuncaklar, Elektrikli, Gaz yakıtlı ısıtıcılar ve sobalar, Gözlükler ve aksamı, TV yayınlarını almaya mahsus alıcılar,  Mobilyalar ve bazı aksamları, Bisikletler,  Deri çantalar, Diş fırçaları, Motosiklet motorları, Bazı demir çelik ürünleri ve kimyasal ürünler,  Bebek arabaları, Taklit mücevherler, Aynalar, Camlar, Bazı meyve ve sebzeler, Bahçe şemsiyeleri,  Elektrikli kornalar ve sirenler, Gaz alarm cihazları, Halılar, Radyatörler, Debriyajlar, metal bıçaklar, Vidalar, Cıvatalar, Somunlar, Tornavidalar,  Termometreler,  Porselen ve Seramikten eşya, ………….. şeklinde devam ediyor)

Örnek 6:

Mevzuat olarak bir dayanağı olmamasına rağmen vergi kaybını önlemek adına gümrük idarelerinin Telefon ve Otomobil ithalatlarında emsal fiyat uygulamaları bulunmaktadır.

Gümrük idareleri yurt dışındaki bazı satıcılardan ürünleri ile ilgili satış fiyatlarını gösteren listeler istemekte bu listeleri tercüme ettirerek söz konusu malların ithalatında bu fiyatların altını kabul etmemektedirler.

Oysaki onlara verilen fiyatlar perakende satış fiyatları. İncelediğim gümrük beyannamesinde bir telefon markasının distribütörü ithalat beyanını gerçek alış fiyatından yaptığı için ceza düşürülmüştür.  Bu konuları bilen ithalatçılar faturaları bu emsal fiyatlardan kestirmekte ve ödediğinden çok daha yüksek olarak beyan etmektedir.

2015 Yılı TÜİK verileri ile Trademap'in açıkladığı veriler ve farklar

Dış Ticaret Verilerindeki  Toplam Yanılma %42,62
----------------
İhracat:-17,43%
(İthalat:25,19%)
İhracat Ülke Veri Yılı Veriyi oluşturan kurum /Para Birimi İki veri arasındaki Fark (USD)
TUİK / (USD) Trademap / (USD)
Almanya 2015 13.417.033.000 15.978.883.000 -2.561.850.000
İngiltere 2015 10.556.393.000   11 067 621 000 -511.228.000
İtalya 2015 6.887.399.000 7.343.688.000 -456.289.000
ABD 2015 6.395.842.000   8 296 729 000 -1.900.887.000
Fransa 2015 5.845.032.000   7 927 930 000 -2.082.898.000
TOPLAM     43 101 699 000   50 614 851 000 -7.513.152.000
İlk beş ülkedeki veri farkı toplamı (USD) -17,43% -  7 513 152 000
(İlk beş ülke için açıklanan eksik ihracat Toplamı)
  2015 yılı ihracat toplamı (TÜİK)   143.838.871.000 USD  
İthalat   Ülke Veri Yılı Veriyi oluşturan kurum /Para Birimi İki veri arasındaki Fark (USD)
TUİK / (USD) Trademap / (USD)
Çin Halk Cumhuriyeti 2015 24.873.457.000 18.630.120.000 6.243.337.000
ABD 2015 11.141.462.000   9 556 327 000 1.585.135.000
Güney Kore 2015 7.057.439.000 6.248.776.000 808.663.000
Hindistan 2015 5.613.515.000   4 435 912 000 1.177.603.000
Ukranya 2015 3.448.171.000   2 771 757 000 676.414.000
TOPLAM   52.134.044.000   41 642 892 000 10.491.152.000
5 ülkedeki veri farkı toplamı (USD) 25,19%   10 491 152 000
(İlk beş ülkedeki fazla açıklanan İthalat tutarı)
  2015 yılı ithalat toplamı (TÜİK) 207.234.359.000 USD  


Saygılarımla.
Akif PARLATAN akifparlatan@orgtr.org
Gümrük Müşaviri
0532 367 96 72
---------------------------------------------------------------------------