E-Bülten

Sözlük

Döviz

1 $ = 3,54 TL
1 € = 4,12 TL
14412721 Ziyaretçi

DTÖ'ye Katılım Süreci

DTÖ'ye Katılım Süreci

DTÖ Üyesi Ülkeler

DTÖ Katılım Sürecindeki Ülkeler

Genel olarak, DTÖ sistemine katılım müzakereler yoluyla olmaktadır. Bu nedenle, katılım süreci her ülkenin hak ve yükümlülükleri bakımından bir dengenin kurulmasını sağlamaktadır. Üye ülkeler, diğer üyeler tarafından kendilerine tanınan ticari ayrıcalıklardan ve öngörülebilir ticari kuralların getirdiği güvencelerden yararlanmaktadır. Buna karşılık, katılım müzakereleri çerçevesinde ulusal pazarlarını diğer üyelere açmak ve DTÖ kurallarına uyum sağlamak yükümlülüğünü üstlenmektedirler.

 

Türkiye'nin de dahil olduğu birçok DTÖ üyesi için müzakereler, önceki GATT sistemi çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. 1947 tarihli GATT Anlaşmasına da taraf olan bu gruptaki ülkeler, Nisan 1994'te Marakeş'te imzaladıkları "Uruguay Round" Anlaşmasını takiben Ocak 1995'te kurulan DTÖ'nün asli ve kurucu üyeleri olmuşlardır. Kasım 2013 tarihi itibariyle, DTÖ'nün 159 üyesi bulunmaktadır. Bunun yanısıra, 25 ülke ise katılım sürecinde bulunmaktadır. Türkiye, katılım sürecinde bulunan ülkelerden  bir bölümü ile ikili taviz müzakereleri yürütmekte ve ilgili çalışma gruplarının faaliyetlerine katılmaktadır.  Ticaret politikalarını uygulamak konusunda tam bir özerkliğe sahip herhangi bir devlet ya da gümrük sahası DTÖ'ye üye olabilmektedir. 1995 yılındaki kuruluşundan bu yana uygulanmakta olan DTÖ'ye katılım ve üyelik prosedürü başlıca dört aşamadan oluşan bir süreç olarak değerlendirilmektedir:

DTÖ'ye Katılım Süreci Başlıca Dört Aşamadan Oluşmaktadır

Resmi Başvuru ve Çalışma Grubunun Kurulması

Aday ülke DTÖ'ye resmi başvuruda bulunmakta ve Genel Konsey bu talebi olumlu değerlendirerek, söz konusu ülkenin DTÖ'ye katılımına ilişkin bir "çalışma grubu" (working party) kurulmasına karar vermektedir.  Çalışma grupları DTÖ üyesi tüm ülkelerin katılımına açıktır. Aday ülkenin, DTÖ anlaşmaları kapsamına giren ticari ve ekonomik politikaları ile uygulamalarını tüm yönleriyle açıklaması gerekmektedir. Bu bilgiler, ilgili çalışma grubu tarafından incelendikten sonra DTÖ Sekreteryasına bir belge (memorandum) halinde sunulmaktadır.

Çalışma Grubunun İncelemeleri ve İkili Taviz Müzakereleri

Çalışma grubunun ilke ve politikalar üzerindeki incelemelerinde yeterli bir ilerleme kaydedildikten sonra, aday ülke ve üye ülkeler arasında ikili müzakereler başlatılmaktadır. Her ülkenin farklı ticari öncelikleri ve çıkarları olması nedeniyle söz konusu müzakereler ikili düzeyde yürütülmektedir. Müzakerelerde, tarife oranları, spesifik pazara giriş taahhütleri, mal ve hizmetlere ilişkin diğer politikalar ele alınmaktadır. Aday ülkenin üstleneceği taahhütler ikili düzeyde müzakere edilmekle birlikte, bu taahhütlerin "ayrım gözetmeme" (non-discrimination) prensibi çerçevesinde tüm DTÖ üyesi ülkelere eşit olarak uygulanması gerekmektedir. Diğer bir anlatımla, müzakerelerin sonuçları, aday ülkenin katılımıyla birlikte diğer üye ülkelerin elde edecekleri ticari fırsatları belirlemektedir.

Katılım Protokolü

Çalışma grubunun aday ülkenin ticaret düzenlemeleri hakkındaki incelemeleri ve ikili taviz müzakerelerinin tamamlanmasının ardından, yine ilgili çalışma grubunda bir rapor, "katılım protokolü" (protocol of accession) ve "taahhüt listeleri" (schedules / lists of commitments) sonuçlandırılmaktadır. 

Karar

Sonuncu aşama karar aşamasıdır. Rapor, protokol ve listelerden oluşan belgeler DTÖ Genel Konseyi veya Bakanlar Konferansına sunulmaktadır. Tüm DTÖ üyesi ülkelerin mutabakatıyla  katılım protokolünü imzalayan aday ülke, üye statüsünü kazanmaktadır.