E-Bülten

Sözlük

Döviz

1 $ = 3,79 TL
1 € = 4,05 TL
12400029 Ziyaretçi

Gıda Maddelerinin ve Gıda Bileşenlerinin Üretiminde Kullanılan Ekstraksiyon Çözücüleri Tebliği (Tebliğ No:2010/40)

Tarım ve Köyişleri Bakanlığından:  28.08.2010-27686 Resmi Gazete
GIDA MADDELERİNİN VE GIDA BİLEŞENLERİNİN ÜRETİMİNDE
KULLANILAN EKSTRAKSİYON ÇÖZÜCÜLERİ TEBLİĞİ
(TEBLİĞ NO: 2010/40)
             Amaç
             MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, gıda maddeleri ve/veya gıda bileşenlerinin üretiminde kullanılan ekstraksiyon çözücülerine ait koşulları ve uygun maksimum kalıntı limitlerini belirlemektir.
             Kapsam 
             MADDE 2 – (1) Bu Tebliğin hükümleri, gıda maddesi veya gıda bileşeni üretiminde kullanılan ekstraksiyon çözücülerini kapsar. EK 1’de yer alan gıda katkı maddesi, vitamin ve besin bileşenlerinin üretiminde kullanılan ekstraksiyon çözücüleri hariç diğer gıda katkı maddesi, vitamin ve besin bileşenlerinin üretiminde kullanılan ekstraksiyon çözücülerini kapsamaz.
             Dayanak
             MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 27/5/2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun’un 7 nci ve 8 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
             Tanımlar
             MADDE 4 – (1) Bu Tebliğde geçen;
             a) Çözücü: Gıda maddesinin üzerinde veya içinde bulunan bulaşanlar da dahil olmak üzere gıda maddesini veya onun bir bileşenini çözen maddeleri,
             b) Ekstraksiyon çözücüsü: Hammaddelerin, gıda maddelerinin veya bu ürünlerin bileşenlerinin işlenmesi sırasındaki ekstraksiyonda kullanılan ve uzaklaştırılabilen ancak istemeden ve teknik olarak mümkün olmaması nedeniyle kalıntı veya türevlerini, gıda maddesi veya gıda bileşeninde bırakabilen çözücüleri
             ifade eder.
             Ekstraksiyon çözücülerinin özellikleri
             MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ kapsamındaki ekstraksiyon çözücülerinin özellikleri aşağıda belirtilmektedir:
             a) Ekstraksiyon çözücüsü olarak belirtilen materyaller toksikolojik olarak tehlikeli miktarda herhangi bir madde veya bileşik içermemelidir.
             b) EK 1’de belirtilen spesifik saflık kriterlerini sağlamalıdır.
             c) EK 1’de belirtilen spesifik saflık kriterlerine göre istisnai sapma gösterenler, 1 mg/kg'dan fazla arsenik veya 1 mg/kg'dan fazla kurşun içermemelidir.
             ç) Asitliği veya bazlığı ayarlanmış su ve çözücü özelliği gösteren diğer gıda maddeleri; gıda maddelerinin ve gıda katkılarının üretiminde ekstraksiyon çözücüsü olarak kullanılabilir.
             Ambalajlama ve etiketleme-işaretleme
             MADDE 6 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ve EK 1’de verilen maddeler ve gıda maddelerinde kullanılacak ekstraksiyon çözücülerinin ambalaj etiketleri, kolaylıkla görülecek, okunaklı ve silinmez şekilde aşağıdaki bilgileri içermelidir:
             a) Ticari adı EK 1’de verildiği şekilde,
             b) Gıdaların ve gıda bileşenlerinin ekstraksiyonunda kullanılmaya uygun kalitede olduğuna dair açık ifade,
             c) Parti veya lot numarasını belirtici açıklama,
             ç) Üretici, paketleyici veya satıcının adı, firma adı ve adresi,
             d) Hacim olarak net miktarı,
             e) Gerekli ise, özel depolama ve kullanım koşulları.
             (2) Ekstraksiyon çözücülerinin satışı ile ilgili olarak, bu bölümde yer alan özelliklerin müşteriler tarafından kolayca anlaşılacak şekilde görülmesi ve alıcıyı bilgilendirmek üzere diğer önlemlerin alınması zorunludur.
             (3) 6 ncı maddenin (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen bilgiler, parti veya lot numarası ile ilişki kurularak sevkiyat ile birlikte ya da sevkiyattan önce gönderilen herhangi bir ticari evrakta yer alabilir.
             Özel hükümler
             MADDE 7 – (1) Bu Tebliğde uygulanması gereken özel hükümler aşağıda belirtilmiştir:
             a) Gıda maddeleri ve/veya gıda bileşenlerinin üretiminde, EK-1’de kullanım koşulları ve uygun en fazla kalıntı limitleri verilmiş olan madde ve bileşiklerin ekstraksiyon çözücüsü olarak kullanımına izin verilir.
             b) Gıdanın üretiminde kullanılan gıda katkı maddesi, vitamin ve besin bileşenlerinden kaynaklanan ve insan sağlığını tehlikeye düşüren ekstraksiyon çözücüsü kalıntısı bulunmamalıdır.
             Numune alma ve analiz metotları
             MADDE 8 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerden Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin Numune Alma ve Analiz Metotları bölümünde belirtilen kurallara uygun olarak numune alınacak ve uluslararası kabul görmüş analiz metotları uygulanacaktır.
             Tescil ve denetim
             MADDE 9 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünleri üreten ve satan işyerleri; tescil ve izin, ithalat işlemleri, kontrol ve denetim sırasında bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır. Bu hükümlere uymayan işyerleri hakkında gerekli işlemler, 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun hükümlerine göre, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından yapılır.
             Yürürlükten kaldırılan mevzuat
             MADDE 10 – (1) Bu Tebliğ 13/3/2002 tarihli ve 24670 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddelerinin ve Gıda Bileşenlerinin Üretiminde Kullanılan Ekstraksiyon Çözücüleri Tebliği yürürlükten kaldırılmıştır.
             Avrupa Birliğine uyum
             MADDE 11 – (1) Bu Tebliğ, 2009/32/EC sayılı “Gıda Maddeleri ve Gıda Bileşenlerinin Üretiminde Kullanılan Ekstraksiyon Çözücüleri” üzerine Konsey Direktifi dikkate alınarak, Avrupa Birliği’ne uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
             GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Halen faaliyet gösteren ve bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünleri kullanan, üreten ve satan işyerleri 1 yıl içinde bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır.
             Yürürlük
             MADDE 12 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
             Yürütme
             MADDE 13 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
 
EKLER:
EK-1
Hammaddelerin, Gıda Maddelerinin veya Gıda Bileşenlerinin İşlenmesi Sırasında Kullanılabilecek Ekstraksiyon Çözücüleri
1. Bölüm: Ekstraksiyon çözücüleri tüm kullanımlar için GMP'ye (Good Manufacturing Practise= İyi Üretim Uygulamaları) uygun olmalıdır:
Adı:
Propan
Bütan
Etil asetat
Etanol
Karbondioksit
Aseton (prina yağı rafinasyonunda aseton kullanımı yasaktır.)
Nitröz oksit
Bir ekstraksiyon çözücüsü; eğer kullanımı yalnızca, teknik olarak engellenemeyen kalıntı veya türevleri insan sağlığına zarar vermeyecek miktarlarda içeriyorsa, GMP'ye uygun kullanılan ekstraksiyon çözeltisi olarak kabul edilir.
2. Bölüm: Ekstraksiyon çözücülerinin kullanım koşulları 
Adı
Kullanım koşulları (Ekstraksiyonun özet tanımı)
Ekstrakte edilmiş gıda maddesi veya bileşenindeki en fazla kalıntı limitleri
Hekzan (1)
Kakao yağının üretiminde; katı ve sıvı yağların üretimi veya kısımlara
ayrılmasında

Yağı alınmış protein ürünlerinin ve yağı alınmış unların hazırlanmasında



Yağı alınmış hububat tohumlarının hazırlanmasında
Kakao yağı, katı veya sıvı yağlarda
1 mg/kg.


Yağı alınmış protein ürünlerini ve yağı alınmış unları içeren gıdalarda 10 mg/kg.
Tüketiciye satılan yağı alınmış soya ürünlerinde 30 mg/kg.

Yağı alınmış hububat tohumlarında
5 mg/kg
Metil asetat
Çay ve kahvenin dekafeinasyonu, acılık maddelerinin ve irritantların uzaklaştırılmasında

Melastan şeker üretiminde
Çay ve kahvede 20 mg/kg



Şekerde 1 mg/kg
Etil metil keton (2)
Katı ve sıvı yağların kısımlara ayrılmasında

Çay ve kahvenin dekafeinasyonu, acılık maddelerinin ve irritantların uzaklaştırılmasında
Sıvı veya katı yağlarda 5 mg/kg

Çay ve kahvede 20 mg/kg
Diklorometan
Çay ve kahvenin dekafeinasyonu, acılık maddelerinin ve irritantların uzaklaştırılmasında
Kavrulmuş kahvede 2 mg/kg, çayda 5 mg/kg
Propan-2-ol
Tüm kullanımlarda
10 mg/kg
Metanol
Tüm kullanımlarda
10 mg/kg
(1) Hekzan: 64-70 ºC arasında destile edilen ve 6 karbon atomu içeren asiklik doymuş hidrokarbonlardan oluşmuş ticari üründür. Hekzan ve etilmetil ketonun birlikte kulanımı yasaktır.
(2) Bu çözücü içinde n-hekzan varlığı 50mg/kg'dan fazla olmamalıdır. Hekzan ve etil metil ketonun birlikte kullanımı yasaktır.
3. Bölüm: Kullanım Koşulları Belirlenmiş Ekstraksiyon çözücüleri:
 
Adı
Doğal aroma materyallerinden elde edilen aromaların hazırlanmasında ekstraksiyon çözücüsü kullanılması nedeniyle gıda maddelerindeki en fazla kalıntı limitleri (mg/kg)
Dietileter
Hekzan (1)
Siklohekzan
Metil asetat
Bütan-1-ol
Bütan-2-ol
Etilmetil keton(1)
Diklorometan
Propan-1-ol
1,1,1,2-tetrafloroetan
2
1
1
1
1
1
1
0.02
1
0.02
(1) Hekzan ve etilmetil ketonun birlikte kullanımı yasaktır.