E-Bülten

Sözlük

Döviz

1 $ = 3,56 TL
1 € = 4,14 TL
14443872 Ziyaretçi

Sonradan Kontrol ve Riskli İşlemlerin Kontrolü

Salih Gürkan Dinç / Gümrük Müşaviri

İTHALATÇI VE/VEYA İHRACATÇI FİRMALARIN SONRADAN KONTROLÜ VE RİSKLİ İŞLEMLERİN KONTROLÜ

Gümrük Müsteşarlığı gümrük müfettişleri ile kontrolörlerinin, risk kriterlerine göre gümrük işlemleri açısından yüksek risk ifade eden kişi veya işlemlerin gümrüğe yapılan beyanları ve gümrük işlemlerinin doğru yapılıp yapılmadığının, eşyanın gümrük işlemleri ile sonraki ticari işlemlere ilişkin ticari belge ve verilerin, ya da riskli kişi veya işlemlerin kontrolü amacıyla, ilgili kişilere ait yerlerde sonradan kontrolün yapılmasıdır.

Sonradan kontrol, planlı ve sistematik olup, bir takvim yılı içinde sonradan kontrole tabi tutulacak kişiler, bir kontrol planı çerçevesine önceden belirlenmekte ve gerekli görülmesi halinde de yıllık planla belirlenen kontrollerin dışında da sonradan kontrol yapılmaktadır. Sonradan kontrole başlama tarihinden en az 15 gün önce, sonradan kontrole başlanacağı bilgisi ilgilisine tebliğ edilir. Sonradan kontrole tabi kişi, tebligat tarihinden itibaren 1 hafta içinde yazılı olarak geçerli ve kabul edilebilir bir neden beyan etmesi halinde, sonradan kontrol ileri bir tarihe ertelenebilmektedir.

Sonradan kontrol yöntemi, beyanname ve eki belgeler kontrolü ve eşyanın fiziki kontrolü ile yetinilmeyip, ithal veya ihraç edilen eşyaya ait her türlü kayıt, defter, belge, bilgi v.b ile bilgisayar ortamında düzenlenen veri ve komutlar yüklü bilgi taşıyıcıları vasıtasıyla hazırlanmış belge ve verilerin kontrolü ile, muhasebe kayıtları, kambiyo hareketleri ve çalışanları ile gümrük müşavirinin mevzuat bilgilerinin sınanmasını, gerektiğinde eşyanın fiziki muayenesinin imalathane, fabrika, özel depo veya üretim hattında ve benzeri yerlerde yapılmasını ifade etmektedir.

Risk, Türkiye mrük Bölgesi ve diğer ülkeler arasında taşınan eşyanın giriş, çıkış, transit, nakil ve nihai kullanımına ve serbest dolaşımda bulunmayan eşyaya ilişkin olarak; Ulusal ya da uluslararası düzeyde alınmış önlemlerin doğru bir şekilde uygulanmasını engelleyen, ülkenin mali çıkarlarını tehlikeye düşüren ve ülkenin güvenlik ve emniyetine, kamu güvenliği ve kamu sağlığına, çevreye veya tüketicilere yönelik tehdit oluşturan bir olayın ortaya çıkma ihtimalidir.

Risk yönetimi,  riskin sistematik olarak tanımlanması ve riskin en aza indirilmesi için gerekli olan tüm önlemlerin uygulanması amacıyla ulusal ve uluslararası kaynak ve stratejilere dayanılarak veri ve bilgi toplanmasını, risk analizi ve değerlendirilmesini, alınacak önlemlerin belirlenmesini ve uygulanmasını, bu sürecin işleyiş ve sonuçlarının düzenli olarak izlenmesi ve gözden geçirilmesidir.

Risk analizi, tanımlanmış risklerin ne kadar sıklıkla ortaya çıkabileceğinin ve bunların sonuçlarının büyüklüğünün belirlenmesi için mevcut bilginin sistematik kullanımını içermektedir.  Eşyanın G.T.İ.P’nu, gümrük vergi oranı, yurt dışı ihracatçı firma, geldiği ülke ve menşe ülke gibi veriler dikkate alınarak, riskli sayılabilecek durumlar göz önünde bulundurularak yapılmaktadır.

Gümrük sistemimiz, yükümlünün beyanı esasına dayanmaktadır. Gümrük Müşavirleri  dolaylı temsilci sıfatıyla ithalatçı ve/veya ihracatçı Firmanın vekaletiyle kendi adına, ancak ilgili firmanın hesabına hareket etmekte ve kendisine verilen bilgi ve belgeler doğrultusunda eşyanın beyanını yaparak, gümrük işlemlerini tamamlamaktadırlar.

Gümrük beyanı ve vergilendirme işlemlerinde; ticaret politikası önlemleri, gözetim, korunma önlemleri, miktar kısıtlamaları ve ithalat veya ihracat yasaklamaları gibi eşyanın ithal ve ihracı ile ilgili hükümlerle belirlenmiş tarife dışı önlemleri (kota ve tarife kontenjanı vb.), teknik düzenlemeler ve standardizasyon ile eşyanın cinsi, nevi, niteliği, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP), vergi oranı, istisna/muafiyet, eşya kıymeti ve menşei vb. beyan edilmekte ve beyanda ki veriler esas alınarak gümrük işlemleri gerçekleştirilmektedir. Risk analizi ve değerlendirilmesi hem ithalatçı ve/veya ihracatçı Firmayı, hem de Gümrük Müşavirini müştereken ve müteselsilen sorumlu tutmaktadır.

Sonradan yapılacak kontrollerde denetim elemanları tarafından ortaya çıkarılacak hata ve eksiklikler sonucunda, telafisi güç, hatta imkansız zararlarla veya cezai yaptırımlarla karşılaşmamak için; gümrük ve dış ticaret işlemlerinde dikkat edilmesi geren bazı hususlar;

- Dış ticaretle ilgili tüm yazışmaların muhafaza edilerek, ilgili eşya dosyasında saklanması, sözleşmeler muhteviyatında ki lisans, royalti, komisyon ücretlerinin eşya kıymetine katılarak vergilendirilmesine, ihracatçı firma ile ilişki içerisinde olunup olunmadığı(Güm. Yön. 55.mad.)

- Her ithalat işleminde Menşe Şahadetnamesi(Certificate of Orijin,Form A, EUR 1) istenmesi,

- Hızlı Kargo yoluyla gelen 150.-Euro veya altı kıymette olan numune vasfında ki eşyanın en az 3 yıl boyunca muhafaza edilmesi, başka amaçla kullanılmaması,

- Yolcu beraberi gelip de gümrüğe beyan edilmeyen  (genellikle yabancı misafir) eşyanın sadece 2 numaralı KDV Beyannamesi ile beyan edilmesi yeterli olmayıp, Gümrük İdaresine sunulması gerektiği,

- Beyanname kapsamı eşyaya ait konşimento,CMR, Tır Karnesi,ATA Karnesi gibi uluslar arası nitelikli belgelerin suretlerinin bulunması,

- Beyannameye eklenen ve beyannamenin 44 nolu hanesinde belirtilen, ticari fatura,kıymet bildirim formu, TSE Uygunluk Belgesi, Kontrol Belgesi, Menşe Sertifikası, A.TR – Form A – EUR.1 v.b. belgelerin asıl veya suretlerinin bulundurulması,

- Eşyaların uluslar arası ve yurtiçi taşınmasına ilişkin fatura ve makbuzlar ile, eşyaya ait sigorta poliçeleri,

- Eşya bedellerinin ödenmesine ilişkin banka dekont,makbuz v.b belgeler ile KKDF dekontu,

- İthal eşyaların kap ve ambalajları için eşya bedelinin dışında ayrıca bir ödeme yapılmakta ise kıymet beyanında bu tutarın beyanı ile vergilendirilmesi,

- İthal edilen ürünlerin satıcısına intikal eden ve ithal edilen malla ilgili olarak, yapılan tüm ödemeler, fiyat artışı , avans , gider , iade veya fiyat düzenlemesi         (doğrudan veya dolaylı olarak ) v.b ayrıntılı mizan dökümü; dış ticaret işlemlerinde kullanılan muhasebe kayıtlarına göre 100 Kasa – 102 Bankalar – 153 Ticari mallar – 159 Sipariş avansları – 300 Banka kredileri – 320 Satıcılar hesapları yevmiye kayıtları ve muavin dökümleri gibi beyannameler bazında her bir ithalat dosyasında muhafaza edilmesi,

- İthal eşyanın bedelinin ödenmesiyle ilgili komisyon ve faiz ödemesi veya satıcı tarafından ıskonto yapıldıysa kıymete dahil edilerek vergilendirilmiş olması,

- Onaylanmış Kişi Statü Belgesi, Bağlayıcı Tarife veya Menşe Bilgisi , Antrepo, D.İ.İ.B, H.İ.İ.B, Nihai Kullanım talebi, gibi belge sahibi olunması durumunda bu belgelerin ve bilgilerin sunulması,

- Vergi ve/veya ceza borcu olup olmadığı,

Sonradan kontrol tamamlandığında, sonradan kontrolü tamamlayan merkez denetim elemanı, bu kontrolün sonucuyla ilgili olarak sonradan kontrole tabi kişilerle nihai bir görüşme yapar. Bu görüşmede, özellikle ihtilaf konusu hususlar, hukukî değerlendirme ve tespit edilen hususların gümrük vergileri ve sonuçları açısından etkileri konusunda bilgi verilir ve bu husus bir tutanağa bağlanır. Bu tutanağın bir örneği yükümlüye verilir. Kontrol sonucunda gümrük vergileri, gümrük mevzuatı ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen yükümlülükler bakımından bir farklılığın bulunmaması veya yükümlünün talep etmemesi halinde nihai görüşme yapılmayabilir.

Sonradan kontrol sonucunda varsa, vergilendirme için önemli olan tespitler, muhtemel vergi tutarı değişiklikleri ve yol gösterici nitelikteki tespitlerin yer aldığı değerlendirme raporu düzenlenmekte ve kişinin talep etmesi halinde  rapor değerlendirmeye tabi tutulmadan önce yükümlüye verilerek 15 gün içerisinde rapora karşı görüşlerini bildirme fırsatı tanınmaktadır. Sonradan kontrol esnasında önemli bir tespite rastlanılmaması halinde, rapor yerine bu hususun yükümlüye yazılı olarak bildirilmesi ile yetinilmektedir.

Sonradan kontrolü yapan merkez denetim elemanlarının düzenlediği değerlendirme ve idarî raporlar, sekreterya işlemlerini yürüten birim tarafından değerlendirilerek, sonradan kontrole tabi tutulan her kişiye bir risk puanı verilir. Bu puanlar Birim tarafından risk değerlendirmelerinde kullanılır. Risk puanlamasında; (1) düşük riskli, (2) orta riskli ve (3) yüksek riskli durumu ifade eder. Risk puanları verilirken riskin hangi alanlara (menşe, kıymet, tarife veya 4458 sayılı Gümrük Kanunu, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve benzerlerine) ilişkin olduğu da belirtilmektedir. Tespit edilen eksiklikler rapor halinde Gümrük Müsteşarlığı’na sunulmakta, müsteşarlıkta ilgili gümrük idarelerine bildirerek vergi, ceza v.b yaptırımların uygulanması sağlanmaktadır.

Salih Gürkan Dinç
Gümrük Müşaviri
ÜNSPED Gümrük Müşavirliği A.Ş.