E-Bülten

Hava Durumu

Döviz

1 $ = 3,67 TL
1 € = 4,34 TL
15345805 Ziyaretçi

Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Mekanizması

Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Mekanizması

TEMEL ORGANLAR VE KARAR ALMA:

Ticaretle uğraşan bireylerin ve şirketlerin, ihracat-ithalat yaptıkları ülkelerin ticaret politikalarına ilişkin mümkün olduğunca fazla bilgiye ulaşması ve bu itibarla, ülkelerin ticaret konusundaki uygulama ve politikalarının şeffaf ve kolaylıkla erişilebilir olması önemlidir. Uluslararası ticaret sisteminin kurallara dayalı ve öngörülebilir bir zemine oturtulabilmesini hedefleyen Dünya Ticaret Örgütü’nün (DTÖ) bünyesinde şeffaflığı sağlamaya yönelik mekanizmalardan birisi, üye ülke hükümetlerinin çeşitli DTÖ Anlaşma ve Düzenlemelerinde öngörülen periyodik bildirim mükellefiyetleridir. Bu çerçevede DTÖ üyesi ülkeler, ticaret konusunda aldıkları spesifik önlemleri, uyguladıkları politikaları veya çıkardıkları kanunları DTÖ’ye bildirmekte, dolayısıyla diğer üye ülkelerin bu düzenlemelerden haberdar olması sağlanmaktadır. DTÖ bünyesinde şeffaflığa önemli katkısı olan diğer bir uygulama ise, DTÖ Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Mekanizması (Trade Policy Review Mechanism-TPRM) çerçevesinde gerçekleştirilen ülke incelemeleridir.

DTÖ Kuruluş Anlaşması, Ek 3’te düzenlenen Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Mekanizması ile DTÖ üyesi ülkelerin ticari mevzuat ve uygulamalarında daha fazla şeffaflık ve anlaşılırlık sağlanması yoluyla, üye ülkelerin Çok Taraflı Ticaret Anlaşmaları ile getirilen kural, düzenleme ve taahhütlere bağlılığının artırılması; ve böylece, daha düzgün işleyen bir çok taraflı ticaret sistemine ulaşılmasına katkı sağlanması amaçlanmaktadır.

Buna göre, üye ülkelerin ticaretle bağlantılı mevzuat ve uygulamaları ile bunların çok taraflı ticaret sistemi üzerindeki etkilerinin izlenebilmesi amacıyla bu ülkeler, dünya mal ve hizmet ticaretinden aldıkları paya göre saptanan belirli aralıklarla Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Mekanizması kapsamında incelemeye tabi tutulmaktadır.

Ticaret politikalarını gözden geçirme uygulaması Uruguay Raund Anlaşmaları’nın bir parçası olmasına rağmen Raund tamamlanmadan önce uygulama başlamıştır. Bu, devam etmekte olan müzakerelerde erken ulaşılan sonuçlardan biri olmuştur. Katılımcı ülkeler 1988 Aralık ayında yapılan Bakanlar Toplantısında taraf ülkelerin ticaret politikalarının gözden geçirilmesine başlanması konusunda mutabakata varmışlar ve ilk gözden geçirme bir sonraki sene başlatılmıştır.

DTÖ’nün kurulduğu tarihe kadar Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Mekanizması uygulamaları, 1947 tarihli Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması çerçevesinde sadece “mal ticaretine” yönelik olmuştur. 1995’te DTÖ’nün kurulmasıyla birlikte kapsam da genişlemiş ve “hizmetler ticareti” ile “fikri mülkiyet hakları” da gözden geçirme uygulaması kapsamına dahil edilmiştir.

Amaçlar:

Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Mekanizmasının amaçlarının şu şekilde sıralanması mümkündür:

· Düzenli tespitlerle ülkelerin ticaret politika ve uygulama hususlarındaki şeffaflığın artırılması ve ülkelerin söz konusu uygulama ve politikalarının anlaşılmasının sağlanması;

· Hükümetler arasında ve kamuoyunda bu konularda yapılan tartışmaların kalitesinin artırılması; ve,

· Ülkelerin ticaret politikalarının çok taraflı ticaret sistemi üzerindeki etkilerinin değerlendirmesinin yapılabilmesine imkan tanınması.

Gözden geçirme mekanizması, uygulamalardaki eksikliklere ve aksayan yönlere dikkat çekilmesi yoluyla, hükümetleri DTÖ kural ve disiplinlerini daha sıkı benimsemeleri ve taahhütlerini yerine getirmeleri hususunda da cesaretlendirmektedir.

Bununla birlikte, Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme uygulaması incelemeye tabi ülkenin ekonomi ve ticaret politikalarının sadece ekonomik yönden analizini amaçlamakta olup; gözden geçirmenin hukuki yönden ya da yaptırıma yönelik bir etkisi bulunmamaktadır. Bu bağlamda, gözden geçirme kapsamında hazırlanan Sekretarya Raporu ve Hükümet Raporunun DTÖ Anlaşmazlıkların Halli Mekanizması çerçevesinde ele alınan herhangi bir uyuşmazlığın çözümünde kullanılması sözkonusu değildir.

Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Mekanizmasının İşleyişi:

Belli bir zaman periyoduna bağlı olarak bütün DTÖ üyesi ülkeler gözden geçirmeye tabi tutulmaktadır. Gözden geçirmelerin sıklığı ülkelerin dünya ticaretinden aldığı payla ilişkilendirilmektedir. Bu çerçevede:

· En çok ticaret yapan dört ekonomi -Avrupa Birliği, ABD, Japonya ve Kanada (the Quad)- her 2 yılda bir defa;

· Dünya ticaretinden aldığı paya göre sonraki 16 ülke her 4 yılda bir defa

· Diğer ülkeler ise her 6 yılda bir defa gözden geçirilir. En az gelişmiş ülkeler için daha uzun bir süre öngörülebilmektedir.

Her bir gözden geçirme için iki doküman hazırlanmaktadır: birincisi ticaret politikaları gözden geçirilen ülke hükümetinin politika açıklamalarını içeren “Hükümet Raporu”, ikincisi ise DTÖ Sekretaryası tarafından bağımsız olarak hazırlanan detaylı bir “Sekretarya Raporu”dur.

Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Organı (TPRB), gözden geçirme çerçevesinde üye ülkenin politika açıklamalarını içeren Hükümet Raporu ile DTÖ Sekretaryası Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Bölümü ekonomistleri tarafından hazırlanan Sekretarya Raporu’nu baz alarak ilgili ülkenin ticaret politikalarını gözden geçirir. Sekretarya, raporunu hazırlarken incelemeye konu üye ülkenin işbirliğine başvurur, ancak raporun içeriğinden DTÖ Sekretaryası tek başına sorumludur.

Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Organı (TPRB) DTÖ Genel Konseyi’dir. Söz konusu raporların, TPRB’de daha önce ilan edilen tarihte yapılan inceleme toplantısında tartışılması suretiyle üyelerin ticaret politikaları gözden geçirilir. Diğer ülkeler de söz konusu ülkenin ticaret politikaları ve uygulamaları ile raporlara ilişkin görüşlerini toplantı sırasında açıklayabilir, incelemeye tabi ülkeye çeşitli sorular yöneltebilir, söz konusu ülkeyle ticaretlerinde karşılaştıkları problemleri dile getirebilirler. TPRB’de yapılan tartışma, toplantı için önceden seçilen “tartışmacı” (discussant) tarafından yönlendirilir.

Raporlar üye ülkenin ticaret politikalarını ve uygulamalarını ayrıntılarıyla inceleyen ve bu yönde politika yapıcı kurumları ve makro-ekonomik durumu açıklayan bölümlerden oluşur. Raporun giriş bölümünde ise üye ülkenin ticaret politikalarını değerlendiren Sekretarya’nın hazırladığı “Özet Gözlemler” (Summary Observations) yer almaktadır. Sekretarya raporu ve üye ülkenin politika açıklaması, gözden geçirme toplantısından sonra toplantı tutanakları ve toplantı başkanının “Sonuç Tespitleri” (Concluding Remarks) ile birlikte yayımlanmaktadır.

Türkiye’nin Ticaret Politikası Gözden Geçirmeleri:

Türkiye'nin ticaret politikaları 4 yılda bir gözden geçirmeye tabi tutulmaktadır. Bu çerçevede, ülkemiz ticaret politikaları birincisi 1994 , ikincisi 1998 ve üçüncüsü de 2003 yıllarında olmak üzere üç defa gözden geçirilmiştir. Dördüncü gözden geçirmenin Aralık 2007 tarihinde gerçekleştirilmesi planlanmakta ve halihazırda bu doğrultuda hazırlıklar sürdürülmektedir.

Ülkemizin üçüncü ticaret politikaları gözden geçirmesi kapsamında hazırlanan Hükümet Raporu ve Sekretarya Raporu, DTÖ’nün konuya ilişkin resmi basın açıklaması ve inceleme sonunda oturum başkanının yaptığı sonuç değerlendirmesine aşağıda verilen web adresinden ulaşılabilmektedir:

http://www.wto.org/english/tratop_e/tpr_e/tp225_e.htm

Ayrıca, DTÖ’nün kuruluşundan itibaren ticaret politikaları gözden geçirilen ülkelere ilişkin benzer dokümanlara aşağıdaki web adresinden ulaşılması mümkündür: